Patrick Lencioni'nin "Altı Deha Modeli" (The 6 Types of Working Genius), bireylerin iş dünyasında en üretken ve mutlu oldukları alanları tanımlayan, oldukça etkili bir yetenek yönetimi modelidir. Lencioni, her insanın doğal olarak sahip olduğu ve enerjisini yükselten iki "deha" türü, doğal olarak yapabildiği ama enerjisini tüketen iki "yetkinlik" alanı ve yapmaktan kaçındığı iki "zayıflık" alanı olduğunu savunur.
Bu model, işin tamamlanması için gereken süreci altı aşamaya
ayırır. İşte bu altı deha türü:
1. Merak (Wonder)
- Tanımı:
Bir şeylerin neden böyle olduğunu sorgulayan, potansiyeli gören ve
"Neden daha iyisi olmasın?" diye düşünen kişilerdir.
- Rolü:
İnovasyonun başlangıç noktasıdır; mevcut durumdan tatmin olmayıp yeni
fikirlerin kıvılcımını yakarlar.
2. İcat (Invention)
- Tanımı:
Merak aşamasından çıkan boşlukları doldurmak için sıfırdan yaratıcı
çözümler, konseptler ve stratejiler üreten kişilerdir.
- Rolü:
Kaotik düşünceleri alıp somut bir modele veya çözüme dönüştürürler.
3. Değerlendirme (Discernment)
- Tanımı:
İcat edilen fikirlerin uygulanabilirliğini ve başarısını sezgileriyle
anlayan kişilerdir. İyi bir "süzgeç" görevi görürler.
- Rolü:
Hangi fikirlerin geliştirilmeye değer olduğunu, hangilerinin zaman kaybı
olacağını belirlerler.
4. Teşvik (Galvanizing)
- Tanımı:
Üretilen çözümleri heyecanla paylaşan, insanları mobilize eden ve
"Hadi başlayalım!" diyen kişilerdir.
- Rolü:
Bir fikri eyleme dönüştürmek için gereken enerjiyi ve topluluğu etrafında
toplarlar.
5. Destek (Enablement)
- Tanımı:
Bir fikrin hayata geçmesi için gereken yardımı sağlayan, işin
"nasıl" yapılacağını bilen ve sürece destek veren kişilerdir.
- Rolü:
Fikrin hayata geçmesi için gerekli operasyonel desteği vererek ekibe güç
katarlar.
6. Bitirme (Tenacity)
- Tanımı:
İşin sonunu getirme konusunda ısrarcı olan, detaylara önem veren ve hedefe
ulaşılmadan bırakmayan kişilerdir.
- Rolü:
Projeyi başladığı noktadan final çizgisine taşıyarak sonuçlandırırlar.
Modelin Temel Mantığı
Lencioni'ye göre bir projenin başarısız olmasının temel
nedeni, genellikle bu altı aşamanın birinde kopukluk yaşanmasıdır.
- Enerji
Yönetimi: Bu model, yetenekten ziyade "enerji"ye odaklanır.
Bir şeyi yapabiliyor olmanız, onu yaparken mutlu olduğunuz anlamına
gelmez.
- Ekip
Dinamiği: İdeal bir ekipte bu altı dehanın tamamının temsil edilmesi
gerekir. Ancak, her bireyin kendine has bir "deha kombinasyonu"
vardır. Kendi dehalarınızı bildiğinizde, hangi işlerde daha hızlı sonuç
alacağınızı ve hangi alanlarda destek almanız gerektiğini
netleştirirsiniz.
Özetle: Bu model, "Ne yapmalıyım?"
sorusundan ziyade, "Hangi işleri yaparken doğal bir motivasyona ve
sürdürülebilir bir enerjiye sahibim?" sorusuna yanıt arar.
